Eerste werkreis: Fagernes, Nord-Aurdal

Afgelopen week was het dan zo ver - mijn eerste werkreis door Noorwegen. Op een rare manier voelt het een beetje alsof de cirkel nu rond is - wat ik in werktijd uitspook lijkt wel wat op wat ik in Nederland deed, alleen is een aantal dingen nogal veranderd. Zo sta ik bijvoorbeeld niet eerst 2-3 uur in file om uiteindelijk in IJmuiden een dagje te frøbelen en dan weer terug naar huis te toeren door diezelfde file, maar nu vlieg ik per guppenvliegtuigje door een schitterend landschap en blijf een hele week bij de klant. En mijn baas heeft wel wat anders aan zijn hoofd dan de urenregistratie, hij werkt net zo hard mee en trakteert na een dag ploeteren 's avonds graag op een borrel.

Maandagmorgen was het dus vroeg opstaan om eerst naar Oslo te vliegen in een normale cityhopper, maar daarna ben ik ingestapt in het kleinste vliegtuigje waar ik ooit ingezeten heb (max 18 passagiers). De operator, Coast Air, was verantwoordelijk voor het meest recente vliegongeluk in Noorwegen, maar daarover lezen we niets in Coast Air magazine. De piloot begroette alle 4 passagiers persoonlijk, deed eigenhandig het luik dicht, drukte (willekeurig?) op een groot aantal knoppen, en kort daarna vlogen we richting Fagernes - midden in Noorwegen, precies tussen Bergen en Oslo eigenlijk. De vlucht was zoals verwacht redelijk turbulent, maar doordat we dwars door de cockpit naar buiten keken konden we aardig 'meedeinen' op de wolken en ondertussen nog een beetje gevoel hebben waar de horizon ook alweer gebleven was - al met al viel het eigenlijk wel mee, al hoop ik wel dat ik nooit met slecht weer in zo'n vliegende badkuip kom te zitten. Eigenlijk kan vliegen (met een passagiervliegtuig) niet veel cooler worden dan dit denk ik...

Eenmaal geland in Fagernes klapte het luik weer open en kwam een plaatselijke official onze koffers uitdelen ('... en deze is van jou?... hier... en deze is voor de jongedame daar.... jepp... en mijnheer... deze? ok'). Fagernes airport is makkelijk te verwarren met een supermarkt of benzinestation, er landen twee vliegtuigjes per dag en hoe je dan naar Fagernes centrum komt moet je zelf maar uitzoeken, er rijdt geen shuttlebus of iets dergelijks en de taxicentrale lag al een paar dagen plat. Uiteindelijk kregen we een lift van een van de mensen die op het vliegveldje werken, hij 'moest toch die kant op'.

Aangekomen in het centrum bleek dat Fagernes midden in een dal ligt dat omgeven wordt door steile bergen. Een meertje en wat bebossing her en der maakt dat het er erg charmant uit ziet, reden dus voor een groot aantal toeristen om hierheen te komen. Ons hotel was voor het merendeel gevuld met Nederlandse pensionisten plus een regionaal muziekkorps. Erg grappig om de reakties van de Nederlanders horen die nietsvermoedend staan te mopperen over trage service en naar niets smakende kaas...

De werkweek was behoorlijk inspannend - in een week tijd een slaperig gemeentehuis op zijn kop zetten om binnen een jaar een taxatieprojekt af te kunnen ronden brengt nogal wat complicaties met zich mee, en lange werkdagen... maar eigenlijk was het wel prima, met zijn vieren een week lang hard werken aan een concrete klus is best leuk af en toe. Nu eerst een weekendje lekker bijkomen en dan ben ik benieuwd waar de volgende werk reis heen gaat. Eerst gaan we natuurlijk zelf op vakantie... naar de Lofoten.

Kvitfjellhytta

Kvitfjellhytta ('witberghut') is de naam van een hytte die we vandaag zouden hebben moeten bereiken - het is er alleen niet helemaal van gekomen. Samen met Gerrit, Stefans vroegere promotor die in Trondheim een deel van zijn sabbatical doorbrengt, hebben we desondanks een prachtige lange wandeling gemaakt met als oorspronkelijke doel dus bovengenoemde hytte. Het bleek alleen ondanks twee kompassen en uiterste concentratie op kaart en landschap nogal een toer om de weg te vinden dwars door de bossen, moerassen en vooral heuvels. De hytte hebben we dus nooit gezien maar het was toch een heel geslaagde trip.

Door al die heuvels kwamen we op een gegeven moment plotseling bij een rendierbok die een beetje de weg kwijt was en lekker lag te suffen achter een heuveltje. Precies aan de andere kant van dat heuveltje kwamen we aangesjokt, en hebben dus oog in oog met een rendier gestaan.

Queen Mary II

Het op één na grootste cruiseschip ter wereld, de Queen Mary II, is op bezoek. Dat betekent dat 3.500 Britse opvarenden worden losgelaten in Trondheims kleine centrum, en ook dat een minstens even groot aantal Trondheimers naar de haven snelt om het gevaarte van dichtbij te bekijken. Ongelooflijk, 347 meter lang maar liefst - dit is een Hele Grote Boot. Op de foto hieronder is links het grootste zwembad van Noorwegen te zien (Pirbadet), en rechts de nog veel grotere Boot.

Hieronder nog een sfeerbeeld - een van de Sea King reddingshelicopters samen met Queen Mary II.

Nederlandse humor

Ok, Noren hebben dus ook humor - maar dit Nederlandse filmpje zorgde ervoor dat we 10 minuten dubbel hebben gelegen op de bank. Nederland - Noorwegen: 1-0.

http://www.burorenkema.nl/2007/05/door_de_bank_genomen.php

Noorse humor

Noorse humor lijkt behoorlijk op Nederlandse. De video hieronder is wereldberoemd in Noorwegen, maar heeft Engelse ondertiteling. Vooral geslaagd voor iedereen die het fenomeen 'helpdesk' kent.

http://www.youtube.com/watch?v=xFAWR6hzZek

Begin van de zomer en diverse grillsessies

In Nederland is het al tijden zomer natuurlijk, maar in Noorwegen begint de zomer meestal pas op 17 mei of later. Nu het eindelijk boven de 20 graden is en ik net de foto's die ik de afgelopen maand met mijn mobieltje genomen heb op de pc heb gezet kijk ik met verbazing terug hoe snel de zomer is gekomen. Hieronder 17 mei (Noorwegens nationale feestdag), toen het nog 4 graden was met regen en natte sneeuw, en Øyvind in Vestfold-klederdracht.

En een groepje dames:

Op 18 mei besloot Kristian dat het nu tijd was geworden voor een grillsessie in de Bymarka. Hieronder Kristian in de weer met broodjes en worst terwijl Frank net zijn muts heeft opgezet - met een graad of 6 en regen is het misschien nog wat vroeg om gezellig te gaan zitten barbecuen...

Op 20 mei was de volgende 'tur' (wandeltocht) alweer aangebroken naar Gråkallen (ongeveer het hoogste punt in de Bymarka). Bovenop die berg bevindt zich een militair radarstation waar fotograferen ten strengste verboden is (zie foto). We vonden het eerste eitje van het jaar, Rolf knutselde een kampvuur in elkaar en weer hebben we van die overheerlijke (...) Noorse worstjes genoten.

Allemaal nog behoorlijk vroeg in het voorjaar, gevoelsmatig. Maar plotseling kregen de bomen bladeren en bloeiden de bosanemoontjes (hvitveis), en niet lang daarna speelde we 's avonds weer voor het eerst buiten volleyball. Hieronder de grillsessie van gisteravond met de volleyballers. Op de foto was het inmiddels 23.00 en nog helemaal licht. Na de BBQ hebben we nog nageborreld en tot 1 uur 's nachts op een balkon gezeten - en nog altijd was het licht. Op weg naar huis fietsten we bijna een heuse das ondersteboven, midden in de stad. Dassen vinden ze hier trouwens maar irritante beesten...

De komende 6 weken zal de zon nauwelijks ondergaan en gaan we de lange donkere winter even grondig inhalen... heerlijk.

Hytte schilderen op Aspøya

Zo, na een serieus verhaal over taal is het nu weer tijd voor een wat luchtigere post. Dat komt mooi uit want in het Pinksterweekend hebben we meegeklust met het klusteam van Runar. Het gelegenheidsteam van 10 mensen (Runar, Vidar, Tore, Tom, Marianne, Karin, Erling, Frank, Stefan, Jasper) had als missie om in een weekend tijd een stuk bos met de grond gelijk te maken, een flinke hytte (vakantiehuis) 'om' te schilderen van oker/groen naar rood/wit, een heg te renoveren, tuinbanken, ramen en deuren te schilderen en nog een hele lijst andere klussen. Dit alles op Aspøya, vlakbij Kristiansund - 2.5 uur rijden ten zuidwesten van Trondheim.

Eerst even een presentatie van het dreamteam: hieronder teamcaptain Runar met zaag en bier (een prima combinatie trouwens - een van de andere teamleden had tijdens een eerdere sessie twee vingers achtergelaten op het grasveld).

Erling, met multi-purpose vlammenwerper (ook handig voor de barbecue) en bier:

Karin ('en nou heb ik genoeg van die pokkeheg') zonder bier:

Zo hadden we een mooie gelegenheid om eens te kijken hoe dat werkt, zo'n hytte. Aangezien de meeste huizen in Noorwegen van hout zijn is het volkshobby #1 om met de familiehytte bezig te zijn. Het knutselt dan ook heerlijk, zo'n houten bouwsel, en je hebt altijd wat te doen - met de strenge Noorse winters is het cruciaal om overal een dikke laag verf op te smeren en dat elke 4-5 jaar te herhalen. En natuurlijk kan er altijd nog wel een erkertje bij...

Na een dag hard werken ('verfschraper' is een woord wat ik voorlopig even niet meer wil horen) lag het voor de hand om een flinke lading worstjes te grillen (volkshobby #2), weg te spoelen met een lading bier, lokale rockhelden knalhard uit de stereo te laten knallen, en tot diep in de nacht te feesten (# 3). Fantastisch om met zo'n zooitje ongeregeld dat we nooit eerder gezien hadden een paar dagen intensief samen te werken en te feesten.

Op weg naar huis hebben we nog even de hengel uitgegooid en een kabeljauw gescoord. Na het gebruikelijke bloederige tafereeltje op het aanrecht (het begint al te wennen, echt waar) hebben we het laatste wapenfeit van dit weekend inmiddels opgegeten en hebben ons plechtig voorgenomen zelf nooit van zijn leven een hytte te kopen.

Special: 100e post

Dit bericht is de 100e 'post' op het blog. Reden tot feest - het afgelopen jaar was een tropenjaar maar het heeft ons heel veel moois opgeleverd. Ik heb nagedacht wat ons het afgelopen jaar nou echt elke dag heeft beziggehouden en heb besloten dat het de Noorse taal is geweest die als een rode draad door onze gedachten liep. De 100e post gaat dus over het Noors.

Een nieuwe taal leren is enorm interessant, vind ik - maar tegelijkertijd een grote uitdaging waar je af en toe heel moe en gefrustreerd van kunt worden. Ik kan me nog goed ons eerste echte feest herinneren, na een maand of vier in het land te zijn. Inmiddels konden we keurig alstublieft, dankuwel, ja lekker weer, en prettig weekend zeggen en dat soort dingen, en kenden we alle volleyball-, wiskunde- en IT-termen, dus met dat feest moest het ook wel goedkomen. Helaas, een groep aangeschoten trøndersk-sprekende grappenmakers met harde muziek erdoorheen was meer dan voldoende om ervoor te zorgen dat we bijna de hele avond kansloos hebben moeten glimlachen. Gelukkig is dat inmiddels weer helemaal goedgekomen.

Een van de eerste dingen die ons opviel was dat er nauwelijks zoiets bestaat als 'Noors'. In plaats daarvan bestaan er ongeveer 350 sterk verschillende dialekten die met trots dwars door elkaar heen gesproken worden - niet zoals in Nederland dus waar veel mensen proberen ABN te spreken zodra ze buiten de dorpsgrenzen komen. Ook op TV wordt geprobeerd om een verscheidenheid aan dialekten te laten horen. Het weerbericht is berucht vanwege de obscure kustdialekten. Trondheim is een soort dialektenverzamelplaats - als laatste grote stad voordat de grote leegte begint, en tegelijkertijd universiteits-, olie- en handelstad hoor je hier op straat tientallen dialekten.

In hoofdlijn bestaan er in het Noors twee taalvormen: het door het Deens beinvloede 'bokmål' dat het meest rond Oslo en in het oosten van het land wordt geschreven, en 'nynorsk' - het meer oorspronkelijke Noors wat aan de kust wordt gesproken. Elke gemeente beslist elke paar jaar of ze zich als bokmål- of nynorskgemeente beschouwen (of als taalvormneutraal, dat mag ook), waarna alle correspondentie met de gemeente wordt gericht naar de gekozen taalvorm. Daarnaast mag elke inwoner van Noorwegen ook zelf nog eens kiezen aan welke taalvorm hij de voorkeur geeft in correspondentie met de overheid bijvoorbeeld.

In het Noors bestaat er een keuzevrije uitgang van werkwoorden en zelfstandig naamwoorden - alle ruimte dus om een dialekt vorm te geven. Ook zijn er opvallend veel varianten van persoonlijk voornaamwoorden in gebruik. In het bokmål bijvoorbeeld is het 'jeg har syklet' ('jeg' en 'syklet'), in het Trøndersk wordt dat 'æ ha sykla'. Een andere eigenschap van Scandinavische talen is het 'slutartikel' voor bepaalde lidwoorden: het bepaalde lidwoord (de, het) wordt aan het zelfstandig naamword vastgeplakt. Een huis is bijvoorbeeld 'et hus', maar het huis is 'huset', en een mann 'en mann', de man is 'mannen'.

Die verschillen tussen de dialekten kunnen heel groot zijn. 'Jullie' kan bijvoorbeeld 'dere', 'dåkk', 'dåkka', of 'dekk' zijn. 'Ik' is 'jeg', 'æ', 'eg', 'ji', 'i' en alles wat daar tussenin zit (zie kaart hierboven uit het 'Trøndersk ordboka', het regionale woordenboek). Dat is behoorlijk lastig om naar te luisteren: in plaats van te kunnen focusen op één klank (bv: 'jullie' kan eigenlijk maar op 1 manier worden uitgesproken) moet je nu een hele groep geluiden 'in de gaten houden'. Mmm... moeilijk uit te leggen merk ik, maar wel een heel cruciaal onderdeel van de taal. De meeste buitenlanders, ook die in Trondheim, leren op taalcursussen keurig bokmål, maar met bokmål kom je helaas niet zo ver op straat. Afgelopen week heb ik nog vastgesteld dat Stefan en ik niet de enige buitenlanders waren die na een paar weken toch maar eens vroegen wat dat 'dåkk' nou toch betekende... 'jullie', dus...

Mijn favoriete dialekt wordt gesproken in Bergen, dat als voormalige hanzestad veel invloed uit het Duits heeft gehad. De meeste Noren vinden Bergensk maar niks maar ik vind het prachtig. Trøndersk is helaas wat minder charmant, bijvoorbeeld door de gewoonte om een j uit te spreken na de n. 'Mann' wordt dus 'mannj', 'sant' wordt 'sainnjt'. Meer over dialekten vind je bijvoorbeeld hier. Bergen ligt in Hordaland fylke, Trondheim in Sør-Trøndelag fylke.

Zoals gezegd gaat het inmiddels prima met de taal, we zijn nu zo langzamerhand meer in het stadium dat we met Noren gezellig over de taal kunnen praten als onuitputtelijke bron van vermaak. Noren praten onderling ook graag over alle verschillen tussen de dialekten, en alle plaatselijke uitdrukkingen en zo. Zo hebben ze altijd wat om over te praten...

Ladestien en Sponhuset

Samen met Stefans collega's hebben we vandaag gewandeld over Ladestien. Dit pad (sti = pad) loopt vlak langs de kust en is daardoor een van de warmste plekjes van de stad - het voorjaar wordt hier dus als eerste zichtbaar. Ook in de zomer is het een populair gebied voor een barbecue; vaak zitten er tientallen groepjes tot diep in de nacht worstjes te verbranden en zich te bezatten. Die combinatie heeft het gemeentebestuur ertoe geleid om speciale wegwerpbarbecueafvalbakken (3x woordwaarde) te plaatsen.

Doordat de meeste collega's hun kinderen hadden meegenomen (de meeste baby/peuter) kregen we ook uniek inzicht in de pret die het ouderschap met zich meebrengt... voortdurend winterkleertjes, trui, muts, zonnebril, handschoenen uit/aan, uitkijken voor kids die in de fjord kunnen vallen / onder een mountainbike terecht komen / anderszins beschadigd raken - en dan ook nog met zo'n turbobuggy over een steil pad heenstuiteren... nee, we waren blij om thuisgekomen gewoon rustig te kunnen neerploffen. Hieronder Sponhuset, een oud restaurant op het eind van het pad.

Bedrijfsuitje Rondane

Met de neus in de boter vallen heet dat; net begonnen met een nieuwe baan en dan meteen een bedrijfsuitje. Een mooie gelegenheid om nader kennis te maken met 25 collega's uit Trondheim en Lillehammer. Midden tussen beide steden ligt Rondane, op ongeveer 3 uur rijden van Trondheim dwars door het Dovre-gebergte en Oppdal.

Wat een opluchting om dit keer niet lastig gevallen te worden door een of ander hitsig teambuildings- of peptalkbedrijfje maar gewoon normaal met collega's te kunnen kletsen, eten en feesten tot diep in de nacht. Er heerst een heerlijk down-to-earth sfeertje; de direkteur en zijn vrouw hebben het bedrijf ooit samen opgericht, en nu er inmiddels 60 mensen werken is de aanpak eigenlijk nauwelijks veranderd: buik naar voren, schouders naar achteren, handen in de broekzakken en een tevreden grijns op het gezicht terwijl de jaarcijfers worden geprojecteerd op een oud laken.

Aangezien dit jaar het bijna 40 jaar oude kadastrale systeem in Noorwegen wordt vervangen wacht ons een turbulente periode maar dat mag de pret niet drukken, de drank vloeide rijkelijk en na ruim 2 dagen heb ik met alle 25 aanwezigen uitgebreid kennis gemaakt. Hieronder Nina Britt en Rolf.