Special: 100e post

Dit bericht is de 100e 'post' op het blog. Reden tot feest - het afgelopen jaar was een tropenjaar maar het heeft ons heel veel moois opgeleverd. Ik heb nagedacht wat ons het afgelopen jaar nou echt elke dag heeft beziggehouden en heb besloten dat het de Noorse taal is geweest die als een rode draad door onze gedachten liep. De 100e post gaat dus over het Noors.

Een nieuwe taal leren is enorm interessant, vind ik - maar tegelijkertijd een grote uitdaging waar je af en toe heel moe en gefrustreerd van kunt worden. Ik kan me nog goed ons eerste echte feest herinneren, na een maand of vier in het land te zijn. Inmiddels konden we keurig alstublieft, dankuwel, ja lekker weer, en prettig weekend zeggen en dat soort dingen, en kenden we alle volleyball-, wiskunde- en IT-termen, dus met dat feest moest het ook wel goedkomen. Helaas, een groep aangeschoten trøndersk-sprekende grappenmakers met harde muziek erdoorheen was meer dan voldoende om ervoor te zorgen dat we bijna de hele avond kansloos hebben moeten glimlachen. Gelukkig is dat inmiddels weer helemaal goedgekomen.

Een van de eerste dingen die ons opviel was dat er nauwelijks zoiets bestaat als 'Noors'. In plaats daarvan bestaan er ongeveer 350 sterk verschillende dialekten die met trots dwars door elkaar heen gesproken worden - niet zoals in Nederland dus waar veel mensen proberen ABN te spreken zodra ze buiten de dorpsgrenzen komen. Ook op TV wordt geprobeerd om een verscheidenheid aan dialekten te laten horen. Het weerbericht is berucht vanwege de obscure kustdialekten. Trondheim is een soort dialektenverzamelplaats - als laatste grote stad voordat de grote leegte begint, en tegelijkertijd universiteits-, olie- en handelstad hoor je hier op straat tientallen dialekten.

In hoofdlijn bestaan er in het Noors twee taalvormen: het door het Deens beinvloede 'bokmål' dat het meest rond Oslo en in het oosten van het land wordt geschreven, en 'nynorsk' - het meer oorspronkelijke Noors wat aan de kust wordt gesproken. Elke gemeente beslist elke paar jaar of ze zich als bokmål- of nynorskgemeente beschouwen (of als taalvormneutraal, dat mag ook), waarna alle correspondentie met de gemeente wordt gericht naar de gekozen taalvorm. Daarnaast mag elke inwoner van Noorwegen ook zelf nog eens kiezen aan welke taalvorm hij de voorkeur geeft in correspondentie met de overheid bijvoorbeeld.

In het Noors bestaat er een keuzevrije uitgang van werkwoorden en zelfstandig naamwoorden - alle ruimte dus om een dialekt vorm te geven. Ook zijn er opvallend veel varianten van persoonlijk voornaamwoorden in gebruik. In het bokmål bijvoorbeeld is het 'jeg har syklet' ('jeg' en 'syklet'), in het Trøndersk wordt dat 'æ ha sykla'. Een andere eigenschap van Scandinavische talen is het 'slutartikel' voor bepaalde lidwoorden: het bepaalde lidwoord (de, het) wordt aan het zelfstandig naamword vastgeplakt. Een huis is bijvoorbeeld 'et hus', maar het huis is 'huset', en een mann 'en mann', de man is 'mannen'.

Die verschillen tussen de dialekten kunnen heel groot zijn. 'Jullie' kan bijvoorbeeld 'dere', 'dåkk', 'dåkka', of 'dekk' zijn. 'Ik' is 'jeg', 'æ', 'eg', 'ji', 'i' en alles wat daar tussenin zit (zie kaart hierboven uit het 'Trøndersk ordboka', het regionale woordenboek). Dat is behoorlijk lastig om naar te luisteren: in plaats van te kunnen focusen op één klank (bv: 'jullie' kan eigenlijk maar op 1 manier worden uitgesproken) moet je nu een hele groep geluiden 'in de gaten houden'. Mmm... moeilijk uit te leggen merk ik, maar wel een heel cruciaal onderdeel van de taal. De meeste buitenlanders, ook die in Trondheim, leren op taalcursussen keurig bokmål, maar met bokmål kom je helaas niet zo ver op straat. Afgelopen week heb ik nog vastgesteld dat Stefan en ik niet de enige buitenlanders waren die na een paar weken toch maar eens vroegen wat dat 'dåkk' nou toch betekende... 'jullie', dus...

Mijn favoriete dialekt wordt gesproken in Bergen, dat als voormalige hanzestad veel invloed uit het Duits heeft gehad. De meeste Noren vinden Bergensk maar niks maar ik vind het prachtig. Trøndersk is helaas wat minder charmant, bijvoorbeeld door de gewoonte om een j uit te spreken na de n. 'Mann' wordt dus 'mannj', 'sant' wordt 'sainnjt'. Meer over dialekten vind je bijvoorbeeld hier. Bergen ligt in Hordaland fylke, Trondheim in Sør-Trøndelag fylke.

Zoals gezegd gaat het inmiddels prima met de taal, we zijn nu zo langzamerhand meer in het stadium dat we met Noren gezellig over de taal kunnen praten als onuitputtelijke bron van vermaak. Noren praten onderling ook graag over alle verschillen tussen de dialekten, en alle plaatselijke uitdrukkingen en zo. Zo hebben ze altijd wat om over te praten...

Ladestien en Sponhuset

Samen met Stefans collega's hebben we vandaag gewandeld over Ladestien. Dit pad (sti = pad) loopt vlak langs de kust en is daardoor een van de warmste plekjes van de stad - het voorjaar wordt hier dus als eerste zichtbaar. Ook in de zomer is het een populair gebied voor een barbecue; vaak zitten er tientallen groepjes tot diep in de nacht worstjes te verbranden en zich te bezatten. Die combinatie heeft het gemeentebestuur ertoe geleid om speciale wegwerpbarbecueafvalbakken (3x woordwaarde) te plaatsen.

Doordat de meeste collega's hun kinderen hadden meegenomen (de meeste baby/peuter) kregen we ook uniek inzicht in de pret die het ouderschap met zich meebrengt... voortdurend winterkleertjes, trui, muts, zonnebril, handschoenen uit/aan, uitkijken voor kids die in de fjord kunnen vallen / onder een mountainbike terecht komen / anderszins beschadigd raken - en dan ook nog met zo'n turbobuggy over een steil pad heenstuiteren... nee, we waren blij om thuisgekomen gewoon rustig te kunnen neerploffen. Hieronder Sponhuset, een oud restaurant op het eind van het pad.

Bedrijfsuitje Rondane

Met de neus in de boter vallen heet dat; net begonnen met een nieuwe baan en dan meteen een bedrijfsuitje. Een mooie gelegenheid om nader kennis te maken met 25 collega's uit Trondheim en Lillehammer. Midden tussen beide steden ligt Rondane, op ongeveer 3 uur rijden van Trondheim dwars door het Dovre-gebergte en Oppdal.

Wat een opluchting om dit keer niet lastig gevallen te worden door een of ander hitsig teambuildings- of peptalkbedrijfje maar gewoon normaal met collega's te kunnen kletsen, eten en feesten tot diep in de nacht. Er heerst een heerlijk down-to-earth sfeertje; de direkteur en zijn vrouw hebben het bedrijf ooit samen opgericht, en nu er inmiddels 60 mensen werken is de aanpak eigenlijk nauwelijks veranderd: buik naar voren, schouders naar achteren, handen in de broekzakken en een tevreden grijns op het gezicht terwijl de jaarcijfers worden geprojecteerd op een oud laken.

Aangezien dit jaar het bijna 40 jaar oude kadastrale systeem in Noorwegen wordt vervangen wacht ons een turbulente periode maar dat mag de pret niet drukken, de drank vloeide rijkelijk en na ruim 2 dagen heb ik met alle 25 aanwezigen uitgebreid kennis gemaakt. Hieronder Nina Britt en Rolf.

Witte Pasen op Hitra

Deze winter wilde het met de witte Kerst niet zo best lukken, maar een witte Pasen is het in ieder geval geworden. Vlak voor Pasen viel er een flink pak sneeuw waardoor onze voorjaarsvreugde weer even in de ijskast kon. Net zoals vorig jaar hebben we de Noorse Paasgekte aangegrepen om er even een lang weekend tussenuit te gaan. Dit jaar is het Hitra geworden, Noorwegens op een na grootste eiland.

Op Hitra wonen 4000 mensen, wat voldoende is om aan het vasteland te worden verbonden met een 5 km lang en 250 m onder de zeebodem liggende tunnel. Het eilandje Frøya (nog eens 4000 inwoners) dat 'achter' Hitra ligt, is met een soortgelijke tunnel aan Hitra verbonden. Prijzig grapje, maar de Noorse overheid neemt de ontsluiting van de vele eilanden voor de kust behoorlijk serieus. Naast die 4000 inwoners op Hitra wonen er ook nog eens ontzettend veel herten: de grootste hertenpopulatie van Europa volgens de VVV. Door de vele jagers en natuurlijke selectie bewegen de beesten zich inmiddels vrijwel onzichtbaar over het eiland, wij hebben er maar 1 gezien.


Hieronder wat foto's genomen tijdens een wandeling of fietstocht. De laatste dag hebben we, zoals het hoort op Hitra, ook nog even de hengel ter hand genomen en een mooie kabeljauw mee naar huis genomen. Inmiddels beginnen we al bijna 'handig' te worden in het verwijderen van vinnen, vissekoppen en diverse ingewanden...

Takk for sist + eerste werkweek

'Takk for sist' (bedankt voor laatst) is wat mensen elkaar altijd als eerste zeggen als ze elkaar terugzien. 'Sist' kan gisteren zijn, maar ook rustig een half jaar geleden. Zo heb je altijd wat leuks te melden; al is het de buurvrouw van een vage bekende die je ooit de hand hebt geschud, toch kun je attent voor de dag komen en bedanken voor de vorige gelegenheid. Het voelt nogal raar om na een half jaar vrolijk te bedanken 'voor laatst', maar eigenlijk is het prima - een neutrale opening van het gesprek die via herinneringen aan de vorige keer meteen een leuke nieuwe start mogelijk maakt.

Afgelopen week was mijn eerste werkweek in mijn nieuwe baan - en ik ben nog nooit zo blij geweest met een baan als nu geloof ik. Collega's zijn meer dan OK, ik word keurig ingewerkt en direkt al ingepland voor een aantal projekten, de opdrachten stromen binnen waar je bijstaat, en mijn baas is een doorgewinterde people manager en ras-ondernemer. Er heerst een enorm positieve sfeer, met z'n allen timmeren we behoorlijk aan de weg en er wordt goed geld verdiend. Na Pasen gaan we een weekendje in de bergen chillen, zo leer ik iedereen snel wat beter kennen.

Het werk dat ik ga doen is een soort werkvoorbereiding voor vastgoedtaxaties mbv GIS - misschien wel vergelijkbaar met wat in de bouw een voorman heet. Ik leer dus nu in sneltreinvaart van alles over taxatietechnieken in Noorwegen, en mijn woordenschat gaat nu allerlei woorden bevatten als 'bijkeuken', 'vliering', 'windvang', 'carport', 'tuinhuis' etcera. Veel gemeenten in Noorwegen zijn zo kleinschalig dat de volledige taxatieronde wordt uitbesteed (aan het bedrijf waar ik nu werk dus, bv). Sommige gemeenten gaan zelfs zo ver dat je automatisch wordt doorverbonden met Geoservice BV als je hun afdeling 'Vastgoed' belt - in Trondheim wordt dan doodleuk de telefoon opgenomen met 'Gemeente X, afdeling vastgoed, goedemorgen...'.

Eigenlijk ben ik nu heel gelukkig na een jaar van geharrewar qua werk - het lijkt erop dat het deze keer helemaal voor elkaar gaat komen. Binnenkort op reis naar Røros, Aurdal, Nordre Gausdal (wherever it may be), en Oslo - ik zal mijn fototoestel meenemen!

Raballder cup

Raballder Volleyball Trondheim bestaat nu een klein jaar, en afgelopen weekend hebben we ons eerste toernooi gespeeld. Met 14 deelnemers uit Trondheim zijn we afgereisd naar Oslo voor de jaarlijkse Raballdercup. Hoewel de resultaten nog wat bescheiden waren (4e plaats voor team 1, 8e voor team 2) hebben we de smaak te pakken gekregen.

Mirjam en Karsten op bezoek

Mirjam en Karsten hadden toevallig het zelfde weekend uitgekozen om voor een tripje naar Trondheim. Hoewel het alweer bijna lente is geworden viel er net op tijd een nieuw pak sneeuw zodat er zelfs nog leuk gelanglaufd kon worden. Hieronder een sfeerimpressie...

Met Mirjam aan de Noorse wafels...

... en Karsten halverwege elandvlees + flatbrød + bier. Veel Noorser kan het niet, complimenten!

In dit soort hippe sleetjes worden kids meestal meegevoerd op langlauftochten.

Meer foto's zijn te bewonderen op Mirjams's website.

Vakantie op Madeira

Na een lange donkere winter hebben we op Madeira alvast wat genoten van wat ons het komende half jaar te wachten staat; zon, warmte, bloeiende planten. Maar voordat we van Amsterdam naar Madeira vlogen hebben we in een paar dagen tijd nog even twee prachtige nieuwe wereldburgers mogen bewonderen, en papa kunnen feliciteren met zijn 60e verjaardag.
Na dit drukke weekendje konden we op Madeira bijkomen temidden van de Engelse, Duitse en Nederlandse pensionado's. Waarschijnlijk waren we de jongste toeristen op het eiland, maar dat mocht de pret niet drukken; warm en mooi was het in ieder geval.


Ons oediepoedie huisje met plafondhoogte 2m en overal balken en schuine wanden - maar wel met open haard en bad!

Onderweg van de een-na hoogste top (1800 m) naar de hoogste top (Pico Ruivo, 1850 m) van Madeira. Prachtig maar heel erg vermoeiend door de vele honderden traptreden. Toch werden ook pensionado's genadeloos over dit pad gedreven door enthousiaste jonge gidsen... lijkt me niet bevorderlijk voor hun gezondheid eerlijk gezegd.

Het hele eiland wordt geirrigeerd met zgn levada's - handgegraven kanaaltjes die het water van de vochtige noordzijde van het eiland leiden naar de drogere zuidkant. Langs de levada's lopen mooie paden.





Op Madeira is er een aantal steile kliffen; deze is ongeveer 500 m hoog. We zijn per kabelbaan naar beneden gegleden (not for the faint hearted) - en hebben beneden genoten van de hoog opspattende golven. Volgend jaar weer?

Nieuwe baan (ja, de derde)

De trouwe lezer frontst nu vast de wenkbrauwen maar jawel, binnen 1 jaar heb ik zonet mijn derde baan gevonden. Al klinkt het ongeloofwaardig, toch ligt het niet aan mij... Hoewel de vorige baan bij het consultancybureau zo leuk begon werd het al snel minder toen bleek dat men eigenlijk maar 1 klusje voor mij had. Dat klusje stond gepland voor ongeveer een half jaar maar doordat het in een paar weken gepiept was ontstond er een beetje een lastige situatie - ik had een 3-maands contract en zonder projecten in het vooruitzicht was het toch wel wat lastig uit te leggen geweest als ik een verlenging van mijn contract zou hebben gekregen. Op zoek naar een nieuwe baan dus weer.

Dit keer duurde het niet lang gelukkig en heb ik een baan gevonden die sterk lijkt op wat ik in Nederland deed. Alleen wordt het dan niet 'GIS in Ferwerderadiel' maar 'GIS in Førde'. Verder krijg ik wat extra taken die ik in Nederland niet had, dus al met al dreigt het dit keer toch echt een leuke baan te worden waar ik ook echt wat te doen krijg. Vlak voordat het contract werd aangeboden hield mijn nieuwe baas nog een heel betoog over culturele verschillen tussen Nederland en Noorwegen, en over het 'reactionaire' op het Noorse platteland. Nou moet ik toegeven dat ik nog niet zo heel veel ervaring heb met Noorwegen buiten Trondheim, maar gelukkig vind ik het berespannend om binnenkort eens wat rond te toeren naar alle uithoeken van het land. Niet per lease-auto dit keer, maar per propellorvliegtuigje en trein... Ik ben erg benieuwd of de culturele verschillen te overbruggen zijn, maar denk eigenlijk dat het wel goed gaat komen.

Verder is het de afgelopen weken berekoud geweest hier. Overdag -10 tot -15 ongeveer, maar met een harde wind voelt dat als -25. Het verschil merk je meteen als je de deur uitloopt, de bloedvaatjes in je mond en neus lijken wel direkt te bevriezen. Zelfs de Noren lopen nu te bibberen en te klagen terwijl ze bij +10 al rustig in een korte broek rondlopen... Gelukkig schijnt de zon wel vaak zodat het er allemaal toch nog een beetje leuk uitziet. En wat ook heel prettig is; de daglengte neemt elke week flink toe, zodat het nu al weer licht is van 7.30 tot 17.30.

Niet de Bymarka dit keer maar de andere marka aan de oostkant van de stad.

Wandelingetje met Frank door Lerkendal, een wijk in het zuiden van de stad.

De (Noorse) maatschappij, dat ben jij...

Onder deze werktitel moet door een stel sociologen ooit een keer het concept 'inkluderende/ekskluderende' zijn bedacht. Grote woorden, die toch dagelijks door iedereen te pas en te onpas worden gebruikt. Ik zal het eerst even proberen toe te lichten.

'Inkluderende' is goed en cool - je kunt bv van iemand zeggen dat hij of zij heel 'inkluderende' is, wat betekent dat hij anderen toelaat tot zijn/haar eigen wereldje of vriendenkring - een positieve eigenschap. Ook een werkomgeving kan heel 'inkluderende' zijn, dat betekent dan dat er goed is nagedacht over kinderopvang bijvoorbeeld, zodat ook jonge ouders leuk kunnen meedoen op kantoor.

'Ekskluderende' is fout en haast een taboe. Als van iemand of iets wordt gezegd dat hij/zij ekskluderende is dan wordt er op een nette manier gehakt van gemaakt. Een sportvereniging met een ledenstop bijvoorbeeld is behoorlijk ekskluderende, te rechtse politici worden ook gekenmerkt als ekskluderende. Geen geld geven aan de kinderpostzegelaktie grenst ook aan het ekskluderende.

Immigratiepolitiek is natuurlijk bij uitstek een heerlijk thema voor deze woorden - Noorwegen wil tegelijkertijd openstaan voor politieke vluchtelingen en hoogopgeleide migranten - maar tegelijkertijd een streng deurbeleid voeren... inkluderend zijn dus, maar tegelijkertijd ekskluderend. Lastig. Laatst hoorde ik een discussie op de radio waarbij op kousevoeten tussen in- en ekskluderend door werd geschuifeld, dat klonk heel ongemakkelijk: stel je voor dat je later door iemand als ekskluderend wordt bestempeld, dan kun je je politieke biezen wel pakken, en dat terwijl je alleen maar probeerde om uit te leggen dat teveel inkluderen ook weer niet goed hoeft te zijn...

Toch is het eigenlijk wel een slim concept - doordat 'inkluderen' als belangrijk en goed wordt gezien zullen er vast iets minder einzelgangers rondlopen in Noorwegen - die worden zonder pardon geinkludeerd...