Saturday, May 10, 2008

Jordskokk



De kassieres bij de supermarkt worden vaak heel nerveus als ik met pastinaak, pompoen of zoete aardappelen kom aanzetten bij de kassa. Sommigen doen alsof hun neus bloedt en slaan doodleuk 'wortel' aan, anderen kijken me vreemd aan en vragen dan 'wat IS dit?'. De meeste kassieres weten nog wel wat een andere ongewone groente is: jordskokk (spreek uit joerskok). Vroeger werd die meer gegeten in Noorwegen maar tegenwoordig is het een beetje een vergeten groente. Dat geldt ook voor pastinaak bijvoorbeeld maar omdat die eigenlijk ook heel lekker zijn heb ik maar eens een bakje jordskokk meegenomen.

Jordskokk, in het Nederlands aardpeer, topinamboer of Jeruzalemartisjok, ziet er uit als een aardappel met een bad-hair day. Je moet ze net als aardappels dun schillen en dan kun je ze koken of bakken. Ze smaken fris, kruidig, zoet en ik denk dat we er nog heel wat van gaan eten.

Hier komt een recept voor jordskokk-soep (voor 4 personen):

Fruit een in stukjes gehakte grote ui, bak 400 g in 'frietjes' gesneden jordskokk 5 minuten mee, beetje peper en provencaalse kruiden erbij. Dan groentebouillon erbij zodat het genoeg soep wordt voor 4 personen. Tegen het eind gooi je er een klont creme fraiche in en klaar.

Afgelopen Pinksterweekend waren we nog steeds onder de indruk van die lelijke knolletjes en lazen ergens dat ze -30 graden overleven, meerjarige planten zijn, en leuke gele bloemen krijgen. Perfekt voor in onze tuin-in-wording dus! Na wat rondbellen bleek een eco-boerderij in Melhus jordskokk te verkopen, dus zijn we in de auto gestapt en hebben we Melhus bezocht, 20 km ten zuiden van Trondheim.

De boerin was nog een beetje slaperig zei ze want afgelopen nacht was er een veulentje geboren op de boerderij. Voordat we het wisten stonden we in de 'fjøs' - de veeschuur - te kijken naar het veulentje van een Shetland-pony. In het halfdonker een foto maken met een mobieltje is nogal een long shot maar hier zijn moeder en zoon:


Met een grote zak jordskokk + uien + aardappels stapten we weer in de auto en na een middag in de tuin wordt het nu afwachten totdat we ergens in de herfst jordskokk kunnen oogsten.

Monday, May 05, 2008

Zolder: de tussenstand

Tja, de zolder. Ons winterproject, schreef ik ooit nog lekker naief. Dat project heeft nogal wat vertraging opgelopen, vooral door het ondoordringbare web van regels en formulieren dat de gemeente heeft gesponnen rondom het gemeentehuis. Misschien lukt het me om wat frustratie van me af te schrijven. O ja, er is wel hoop hoor, maar daarover later meer.

Eerst maar even een globaal idee van wat er aan te pas komt als je denkt een bed op zolder te zetten, want daar komt het in feite op neer. Om te beginnen is er sprake van een bruksendring - verandering van gebruik van de ruimte, en ook van een fasadeendring - juist. Voor beiden geldt dat ze vergunningplichtig zijn. Het aanvragen van een vergunning is zo ingewikkeld dat voor alle aanvragen die verder gaan dan het ophangen van een schilderij, een ansvarlig søker moet worden ingeschakeld. Dat is een bedrijf dat namens de byggmester (dat zijn wij) de vergunning aanvraagt.

Zo'n ansvarlig søker schakelt nadat de vergunning is verleend in opdracht van de byggmester een ansvarlig utførende in - een 'technische' onderaannemer die op zijn beurt zorgt dat zijn onderaannemers de klus op een juiste wijze uitvoeren. Maar goed, laten we niet op de zaken vooruitlopen - eerst die vergunning zien te krijgen.

Ons huis telt 4 etages (kelder, 1e en 2e verdieping, zolder). Door de bruksendring op de zolder maken er opeens 4 etages deel uit van het bruksareal (de vloeroppervlakken waar mensen zich langere tijd bevinden). Daardoor vallen we formeel gezien in een hogere brannklasse (brandveiligheidsklasse). In die hogere brandklasse moet er een fikse brandtrap aan de buitenkant van het huis worden geplaatst en tal van andere maatregelen die bij een oud houten woonhuis eigenlijk overkill zijn. Daar kon volgens onze ansvarlig søker prima een mouw aan worden gepast door een brannteknisk konsulent een brannrapport te laten maken waarin werd uitgelegd dat brandklasse 3 te handhaven was.

Een gangbare oplossing volgens de deskundigen, dus we hebben fors (ik herhaal fors) geinvesteerd in een brandtechnish rapport. Natuurlijk hadden we de gemeente al lang geleden gevraagd om aan te geven of ons huis per ongeluk in een reguleringsplan valt waar beperkingen gelden, maar nee, dat was niet het geval. Dat klopte volgens de website van de gemeente, daar vielen we keurig buiten alle bekende antikvariske bevaringsområder (antiquarisch beschermde stadsdelen).

Oh ja, bijna vergeten. Alle omliggende huizen moeten per aangetekende post een nabovarsel ontvangen (een buren-aankondiging), en ze hebben dan drie weken de tijd om protest aan te tekenen tegen de voorgenomen plannen.

Goed, tot de tanden gewapend met brandrapport, blanko nabovarsel, prachtige tekeningen (14 stuks), een intentieverklaring van de toekomstige ansvarlig utførende en ander fraais produceerde de ansvarlig søker de vergunningaanvraag - 70 bladzijden dik.

Nu even naar adem happen, en ontspannen. Ok.

De beurt was aan de gemeente. Die begon met een kapitale procedurefout door de zaak door het byggekontor te laten behandelen. Later hoorden we dat dit sinds 1993 niet meer is toegestaan, het byggekontor mag alleen de procedure toetsen, niet de inhoud. Jammer dat de proceduretoetser een procedurefout van jewelste maakt, maar dat terzijde. Goed, het byggekontor maakte gehakt van het (peperdure) brandrapport, en constateerde dat de aanvraag eigenlijk wel in een andere brandklasse terecht zou zijn gekomen. En dus werd ons aangewreven dat we niet contact hadden opgenomen met het piece de resistance - de byantikvar.

De byantikvar is een soort welstandscommissie die, 4 man sterk, oordeelt over alles: van raampjes in vakantiehuisjes tot en met de hoogte en estetiek van hotels, woontorens en kantoren. Het byggesakskontor klopte zelf maar eens aan bij de byantikvar en vroeg om een schriftelijke uitspraak over het Raam. Alle informatie op internet negerend kwam de byantikvar op de proppen met een (letterlijk) verfrommeld handgetekend kaartje uit 1990 waarin grof een veeg was ingetekend over ons stadsdeel heen, met daarbij aangetekend: byantikvarisk bevaringsområde. Het mes in de rug voor de bouwplannen. Hoewel we ernstig twijfel(d)en aan de rechtsgeldigheid van dit vodje staat er wel degelijk een stempel op van de gemeente, dus ver komen we niet met klachten.

Tja, wat nog meer - oh ja. De byantikvar had ook twijfels bij de lichtverdeling op de zolder en adviseerde dus het verblijf niet als bruksareal goed te keuren. Voor zover wij begrijpen is de lichtverdeling binnen in een huis niet echt het territorium van de byantikvar, maar goed - het vonnis was duidelijk: neen, geen bed op zolder.

Na dit veto zijn we wel ernstig ons vertrouwen verloren in op de eerste plaats de gemeente, maar ook in de ansvarlig søker, en niet in het minst de brandtechnici. En in ons zelf natuurlijk - we dachten alles heel netjes en correct te doen, terwijl meerdere vrienden ons hadden getipt dat we ofwel eerst de zaak moesten 'bouwen' en dan nog even een goedkeuring aanvragen, ofwel gewoon bouwen en geen honden wakker maken.

Goed, dit was de beknopte uitvoering van het afgelopen half jaar wat betreft de zolder. Inmiddels zijn we bij plan K aanbeland. We laten in het midden hoe we de zolder gaan gebruiken (jep - mondje dicht); we doen een aanvraag voor twee kleinere raampjes (een bij ons, een bij de buren) die we door de byantikvar vooraf schriftelijk zalig laten verklaren, en zorgen zelf wel voor de brandveiligheid. Ook is er inmiddels een mooi trapgat gemaakt, en de trap komt er ook al binnenkort. De isolatie is geplaatst, en langzaam gaan we alsnog geloven in een zinderende zolder. En ja, we hebben inmiddels veel geleerd ja, dat is waar.

Monday, April 28, 2008

Kattelabber, gåsunger en museører

Het voorjaar is nu definitief losgebarsten. De temperatuur is tussen de 15 en 20 graden en dat is ongekend warm. Het valt me ook op hoe gefascineerd Noren zijn door elk sprietje groen dat zich een weg baant door de laatste resten sneeuw en ijs. Ze hebben ook allerlei prachtige woorden voor die eerste tekenen van lente, die allemaal met een dierennaam te maken hebben:

Kattelabber (=kattenslofjes)
De allerprilste elzenkatjes.





Gåsunger(=ganzenjonkies)
Het stadium na kattelabber (ja, dit is voor de fijnproevers).



Museører(=muizenoren)
Net opengebarsten knoppen die bezig zijn blad te worden.



Friday, April 11, 2008

Vakantie Cuba

We zijn nog een beetje aan het bijkomen van een heerlijke vakantie op Cuba. Hier komen een paar foto's.







Sunday, March 09, 2008

Mobielpotpourri

Gisteren heb ik mijn mobieltje eens leeggeschud en er bleken inmiddels heel wat foto's op te staan. De kwaliteit is meestal niet al te best maar dat mag de pret niet drukken. Hieronder komt het afgelopen jaar in vogelvlucht, met dank aan Sony Ericsson.


'Bagage reclaim' in Fagernes. En deze tas is van? ah - de jongedame... Coast Air is inmiddels failliet trouwens, dat handjevol passagiers was op de lange termijn toch niet echt voldoende.


Moderne fresco's in het raadhuis van Oslo.


Lunchtent De vliegende Hollander (den flyvende hollender) in Hollenderbyen in Flekkefjord.


Herfst in de Bymarka.


Elke dag liggen er wel weer wat andere boten in de haven waar ik langs loop. Deze keer vond de marine het blijkbaar nodig om in Trondheim te parkeren...


Wandeling door de sneeuw bij Gråkallen met Wijbrand en Janny.


Stiftsgården in de sneeuw.



Raballder heeft inmiddels meer dan 30 leden waarvan hier ongeveer de helft.


De afgelopen weken hebben we heel wat sneeuw gehad, die op voortdurend hogere bergen wordt geschoven om de boel een beetje begaanbaar te houden. Hier is het meeste al weer weggesmolten maar de hopen sneeuw liggen er nog wel een tijdje...

Wednesday, February 27, 2008

Wijbrand en Janny op bezoek

Stefans ouders zijn op bezoek ter gelegenheid van Stefans verjaardag. Samen hebben we een wandelingetje gemaakt bij Gråkallen waar her en der een meter opgestuifde sneeuw lag. Zoals te zien op onderstaande foto hebben we de nodige ontberingen ondergaan (door een kleine meter sneeuw waden is niet altijd even makkelijk) maar we konden gelukkig af en toe ook nog genieten van een prachtig uitzicht over de fjord en de stad.



Wijbrand en Stefan hebben samen een eind gelanglaufed - de appel valt niet ver van de boom bleek al snel. Hieronder ziet het er nog een tikje instabiel uit maar vader+zoon hebben een heel stuk van de Bymarka gezien.



Het oude kopermijnstadje Røros heeft het ook moeten ontgelden - hieronder Janny op een authentieke Noorse slee.




Wednesday, February 06, 2008

Sonvatnet met Judith, Marije en Bjørn

Judith, Marije en Bjørn zijn op bezoek - en wat is er nou leuker dan een weekendje in een hytte aan de oever van het (bevroren) Sonvatnet? De hytte is in deze tijd van het jaar eigenlijk alleen bereikbaar per helikopter, sneeuwscooter, of op skies - en natuurlijk kozen we deze keer niet voor de heli. Zo kon iedereen fijn even oefenen met de lange latten:











Verder is het in zo'n eenvoudige hytte een hele klus om te zorgen voor voldoende water. Hieronder werken broer en zus samen om sneeuw door het raam heen in een grote pan bovenop de houtkachel te doen belanden.



Maar zelfs met al dit afzien hadden we nog wel in de gaten hoe mooi het ook in de winter kan zijn - een mooie blauwe lucht, besneeuwde bergen en her en der een boom. Eenvoud is kenmerk van het ware...


Tuesday, January 29, 2008

Kongsvoll


Øyvind en Leif hadden een briljant idee: laten we met een aantal vrienden uit Oslo en Trondheim afspreken om een weekendje ergens halverwege door te brengen - in Kongsvoll bijvoorbeeld, langs de E6 die Trondheim en Oslo verbindt. De hytte die we huurden is eigendom van de universiteit in Trondheim en is voor een prikkie beschikbaar voor werknemers. Inmiddels ben ik erachter dat skiën ook na onze verhuizing nog steeds niet echt 'mijn ding' is, dus Stefan heeft de foto's gemaakt deze keer.

We zijn per trein naar Kongsvoll gereisd. Hieronder wordt de spoorrails sneeuwvrij gemaakt. Ongelooflijk dat er uberhaupt treinen rijden in dit weer: steile bergen, anderhalve meter sneeuw... het grootste deel van het weekend was het Dovre-gebergte gesloten voor autoverkeer, maar de trein reed zonder een centje pijn. Denk niet dat ik ooit nog gevallen blaadjes als geldig excuus zal aanvaarden voor vertraging...



Tuesday, January 22, 2008

Trøndersk

Deze post wordt misschien wat al te technisch, maar ik heb zin om wat te schrijven over Trøndersk, het regionale dialekt. Niet geinteresseerd in taal? Dan is het misschien beter om deze post maar even over te slaan. Misschien ben ik wel de enige die dit ooit nog eens naleest als we oud en wijs zijn, maar ik vind taal gewoon erg boeiend... We hebben een tijd met het dialekt geworsteld, maar wie worstelt komt boven, en inmiddels floept er bij ons af en toe zelfs al een woordje trøndersk uit als we niet uitkijken.

Trøndersk is de aanduiding voor een dialektgroep die wordt gesproken in Midden-Noorwegen. Ten opzichte van Oslo-Noors (bokmål) wijkt het dialekt af op de volgende hoofdpunten.
  • Palatalisering

Vooral de 'n' wordt hier het slachtoffer van. Palatalisering betekent dat medeklinkers op het eind van een woord worden uitgesproken met een ekstra 'tong tegen tanden' klank - een ekstra 'J' dus. Bijvoorbeeld 'vann' wordt 'vannj', 'guttene' wordt 'gutanj', 'stelle' wordt 'stellj'. Van Noordoost- naar Zuidwest-Trøndelag neemt de mate van palatalisering toe. Je kunt dus al aardig inschatten waar een trønder vandaan komt door te luisteren naar de 'nj' frequentie!

  • Persoonlijke voornaamwoorden

Een bekend voorbeeld is het zinnetje 'Æ e i A æ', waar in plaats van 'jeg' (ik) 'æ' wordt gebruikt, misschien wel het meest duidelijke voorbeeld van een trøndersk voornaamwoord. Een andere leuke is 'dåkker' in plaats van 'dere' (jullie). Hier is enorme variatie mogelijk, alle volgende woorden betekenen bijvoorbeeld 'ik': æ, eg, e, æg, eig, ei, i, je. Ook hier krijg je een aardig idee van iemands geboortegrond door te luisteren naar de vorm van het persoonlijk voornaamwoord.

  • Dikke L

Trøndersk heeft een unieke klank - de dikke L. De medeklinkers 'rd' op het eind van een woord worden nogal eens geslachtofferd en uitgesproken als een hele dikke 'LJ'. Een tafel ('bord' [boer]) wordt bijvoorbeeld [boelj]. Raar maar waar.

  • Apokope

Mooi woord, maar het betekent eigenlijk alleen maar dat net als op zijn Drents bv het laatste deel van een woord wordt weggelaten: niet 'kjøpe' maar 'kjøp', niet 'gryte' maar 'gryt'.

  • Klinkervereffening

Hier geldt ook dat de mate van klinkervereffening een goede indruk geeft van waar precies iemand vandaan komt. Klinkervereffening betekent dat de klinkers in een zelfstandig naamwoord naar elkaar toe groeien. Klinkerbenadering houdt in dat de klinkers bij elkaar in de buurt komen te liggen ('æ' en 'a'), klinkervereffening betekent dat de klinkers gelijk worden. Het woord 'uke' is een mooi voorbeeld. Onder invloed van klinkerbenadering wordt dat woord 'veka', maar wordt het nog verder doorgevoerd tot klinkervereffening dan wordt het zelfs 'vukku' of 'vokko'. Een van mijn collega's heeft het voortdurend over 'vokko'... dat plaatst haar wieg in Indre Namdal.

  • Datief-vormen

Een vreemde eend in de bijt. Russisch, Fins en Duits hebben een serie naamvallen maar Noors heeft eigenlijk geen enkele naamval - behalve in Trøndelag! Daar bestaat de datief, de 'derde naamval' waar een voorzetsel de uitgang van een zelfstandig naamwoord bepaalt.

Ja, een beetje raar ben ik misschien wel maar ik geniet van al dit soort taalfratsen - en dan is Trøndersk nog maar 1 van de 300 dialekten die worden gesproken in Noorwegen!

Thursday, January 17, 2008

Flekkefjord revisited

Verontrustende geluiden uit Flekkefjord brachten me op het idee om nog maar eens een keer naar het zuiden te reizen voor een paar dagen scherven rapen & pleisters plakken in een van de pareltjes van Vest-Agder. Deze keer had ik een huurautootje besteld in de kategorie 'micro' - dwz VW Lupo of vergelijkbaar. De kleinste beschikbare auto was een dikke Saab stationwagen met zoveel knopjes en gadgets dat ik een paar minuten nodig had om stoel en spiegels in bruikbare stand te krijgen - maar mij hoor je niet klagen natuurlijk.

Vanuit Stavanger oostwaards rijd je door het zgn. 'jæren' landschap, een relatief vlak landschap dat eeuwenlang nauwelijks bewerkbaar was doordat er overal grote zwerfkeien rondslingerden. Nadat een goede methode was gevonden om die keien te verwijderen werden de jæren opeens een van de graanschuren van Noorwegen, en werd de bevolking plotseling welvarend.


Nog verder naar het oosten lijkt het landschap te bestaan uit een serie bergkommen die steeds weer anders zijn. In de ene ligt sneeuw, in de ander een meer, in de volgende rijd je een dorp binnen... prettig rijtoertje dus.

In dit deel van Noorwegen praten mensen heel grappig, het dialekt lijkt wat meer op Deens en de 'r' wordt bijna uitgesproken als een 'g' - dat noemen ze 'skarring'. Een stuk charmanter dan het Trøndersk met zijn 'nj' en 'æ' klanken...

Het lijkt erop dat ik de komende tijd nog wel eens af en toe richting Stavanger of Kristiansand vlieg, in het kielzog van o.a. Flekkefjord is er opeens een hele serie gemeenten die graag met mijn werkgever in zee wil. Ik heb er geen bezwaar tegen!